Wie was Keith Haring?

Keith Haring werd geboren op 4 mei 1958 in de Verenigde Staten, al snel werd duidelijk dat hij een liefde had voor tekenen. Hierin werd hij ook geïnspireerd door zijn vader, die zelf stripverhalen tekende. Terwijl hij opgroeide, werd Keith beïnvloed door moderne kunst, waaronder het werk van Andy Warhol. 

Studeren deed Haring aan de Ivy School of Professional Art in Pittsburgh, maar het commerciële deel van de opleiding strookte niet met de opvatting die hij had over kunst. Volgens hem moest kunst voor iedereen beschikbaar zijn, hij droomde er dus niet van om zijn werk voor veel geld te verkopen. 

"The public has a right to art... Art is for everybody."

Rond zijn negentiende verhuisde Keith naar New York, hij had er net zijn eerste tentoonstelling in Pennsylvania opzitten en was klaar om verdere stappen te zetten. 

Het idee dat hij vond dat zijn werk vrij beschikbaar moest zijn, zette hij extra kracht bij door de metro in New York te gebruiken als zijn canvas. Zowel in de stations als in de wagons drukte hij zijn stempel. 

In deze periode werd ook de stijl van Haring ook echt duidelijk. De figuurtjes die zijn opgebouwd uit de dikke zwarte vloeiende lijnen en voorzien van felle kleuren. Het is een taal in beelden die we nu nog altijd meteen herkennen als die van Haring. 

In 1986 maakte Keith zijn werk nog meer beschikbaar voor het grote publiek, door in New York The Pop Shop te openen. Deze winkel is opengebleven tot 2005, tot die tijd werden er nog steeds voorwerpen met hierop prints van het werk van Haring verkocht aan betaalbare prijzen. 

Wat begon als een manier om kunst toegankelijk te maken, zette Haring uiteindelijk om in activisme en protest. Haring was bijvoorbeeld erg streng voor racisme, apartheid en de dogma's binnen de katholieke kerk, dit is een thema dat je vaak ziet terugkomen. 

Uiteindelijk werd zijn activisme ook persoonlijker, want toen hij in 1989 de diagnose van AIDS kreeg, was dit onderwerp iets dat zich steeds meer toonbaar maakte in zijn werk. Uiteindelijk stierf hij op 31-jarige leeftijd aan de gevolgen van deze ziekte.

Kunst van Keith Haring

Als je denkt aan het werk van Keith Haring, dan is de kans groot dat het eerste wat in je opkomt de cartoon-achtige figuurtjes zijn. Met deze tekeningen heeft Haring de grootste bekendheid verworven. Vaak stellen ze menselijke figuren voor, die in een patroon bij elkaar zijn geplaatst. 

Kenmerkend is ook dat de figuren worden getekend met dikke zwarte of witte lijnen en verder van heel kleurrijke details zijn voorzien. Naast de menselijke figuren maakte Keith ook fantasiedieren, dit door delen van het ene dier te koppelen aan delen van een ander dier.

Bij de eerste aanblik zien die figuurtjes er misschien heel erg kinderachtig uit, maar er zitten heel wat symbolen verstopt in het werk van Keith die een heel extra verhaal vertellen!

Symbooltaal van Keith Haring

Zoals ik al eerder vertelde lijken de tekeningen van Keith Haring soms een beetje kinderachtig, maar hij maakt veel gebruik van symbolen die serieuze dingen betekenen. Alleen is dat niet altijd zo makkelijk te herkennen als je de 'taal' van Keith Haring niet spreekt. 

Daarom heb ik de meest voorkomende symbolen en thema's die Keith Haring gebruikte in een verklarend lijstje gezet!

AIDS

In 1989 werd Keith Haring geconfronteerd met het feit dat hij AIDS had, dit in het midden van de AIDS-epidemie in Amerika. Nog geen jaar later zou hij aan de gevolgen van deze ziekte sterven. 

Voor zijn dood maakte hij nog enkele werken die dit thema duidelijk onder de aandacht wilden brengen. Dit deed hij door bijvoorbeeld met slogans te werken zoals Todos juntos podemos parar el SIDA (Allemaal samen kunnen we AIDS verslaan) op een muur in Barcelona, maar ook met prints zoals Silence = Death en STOP AIDS.

Haring beeldt AIDS uit als een rode slang, dit omdat rood de symbolische kleur is van AIDS en een slang een verraderlijk dier is. In de werken die hij met deze symboliek maakt, wordt de slang door midden geknipt.

Grote groepen mensen

In het werk van Haring worden er vaak grote groepen mensen afgebeeld, die allemaal door elkaar vallen of in elkaar overgaan. Een groep kan in het werk van Haring zowel positief als negatief zijn. 

• Positief aan de voorstelling van groepen is dat ze heel sterk kunnen zijn tegen iemand die hen onderdrukt, bijvoorbeeld politieke leiders. 
• Negatief is wanneer een groep zich gewoon laat leiden door politieke leiders, ook al hebben ze slechte bedoelingen. Daarnaast groeide Haring ook op in de tijd dat de sekteleider Jim Jones heel wat slachtoffers maakte, toen de leden van zijn sekte massaal zelfmoord pleegden.

Hondachtige dieren

Vandaag zien we de dieren in het werk van Keith Haring als honden, maar zo zijn ze niet begonnen!
Doorheen de tijd zijn deze tekeningen natuurlijk heel iconisch geworden voor de stijl van Keith Haring, maar in de eerste versies was het eerder een fantasiedier, dat niet echt een hond voorstelde.

Wat wel opvalt is dat de honden ook vaak op twee voeten/poten worden afgebeeld, daarom wordt er gedacht dat de honden in het werk van Keith Haring eigenlijk een soort mythische voorstelling van mensen zijn! Dansende honden in het werk van Haring staan symbool voor breakdance of een ander kunstig optreden. 

In andere tekeningen zie je soms hoe de honden menselijke figuurtjes lijken te vertrappen, dit is omdat Keith Haring met de honden af en toe ook de Egyptische god Anubis voorstelde, die was verantwoordelijk voor de dode mensen en wat er met hen zou gebeuren! Het vertrappelen lijkt alleen niet erg positief...

Kruistekens

Haring is opgegroeid in een religieuze familie, maar hij wijst uiteindelijk alles wat met religie te maken heeft af. 

Hij is erg streng voor de manier waarop de kerk invloed uitoefent op de bevolking, dit zie je bijvoorbeeld in de manier waarop een kruis in zijn werk gebruikt wordt om mensen te martelen, maar anderen er gewoon naar blijven kijken. 

Hoewel hij dus niet echt iets met religie te maken wilde hebben, kan je aan zijn werk wel duidelijk zien dat hij een uitgebreide kennis heeft van de bijbelse verhalen. Zo wordt er op één van zijn werken iemand ondersteboven aan een kruis gehangen, dit is een duidelijke verwijzing naar de martelaarsdood van de Heilige Petrus die ook zo werd opgehangen!

Omhelzing

Hoewel de eerdere symboliek en de thema's in het werk van Haring eerder negatief of gewelddadig overkomen, is het belangrijk om te onthouden dat de grootste drijfveer in het werk van Haring de liefde was. 

Heel wat van zijn figuren worden afgebeeld in een omhelzing, terwijl hun gender en hun afkomst niet herkenbaar zijn. De energie en warmte die moeten blijken uit deze omhelzing, worden uitgebeeld aan de hand van de korte streepjes die stralen moeten voorstellen.

De kern van het werk van Keith Haring is er dus één van liefde voor iedereen, ongeacht wie ze zijn.

Stralende baby's

In heel wat van zijn werken beeldt Haring een stralende baby af, hiermee wil hij aantonen dat dit een personage is dat nog onschuldig is en nog maar pas leert hoe zich te gedragen in de wereld. Traditioneel gezien symboliseert een baby in de kunst ook vaak een nieuw begin, nieuwe ideeën of een nieuwe toekomst.

De streepjes rond de baby zijn de stralen, deze tekende Haring erbij om twee redenen. Als eerste wilde hij aantonen dat de baby in beweging is, als tweede zijn de stralen ook symbool voor de energie en het leven dat er in hun zit. 

In andere kunstvormen worden baby's vaak afgebeeld als hulpeloos of klein, maar dat is het tegenovergestelde van wat Haring in zijn werk wilt aantonen. Volgens hem bezitten baby's de belofte van een nieuw leven, maar ook onschuldigheid en de kracht om zwakke momenten te overwinnen. 

Haring toont in deze werken eigenlijk een ideale voorstelling van baby's/de jeugd.

Beeldmateriaal: documentaire

Hieronder vind je een mini-documentaire over Keith Haring, deze werd gemaakt door M2M - Made To Measure. 

Tutorial: nu is 't aan jou!

Zelfs dertig jaar na zijn dood is het werk van Haring nog altijd relevant, niet alleen omdat het thema's onder de aandacht brengt die nog steeds actueel zijn, maar ook omdat het door de typische stijl heel herkenbaar blijft. 

Net omdat Haring zo'n typische stijl had, is het ook makkelijk om je door hem te laten inspireren. En net dat is het doel van deze tutorial, je door het werk van Haring laten inspireren en je er je eigen draai aan geven!

Wat heb je nodig?

• Computer, tablet, telefoon
  
  
• Een tekenpotlood + kleurpotloden
  
  
• Enkele vellen wit A4-papier
  
  
• Een zwarte stift 
  
  
• Eventueel: kleefband
  
  
• Eventueel: een gum + slijper
  
  
• Eventueel: een printer

Stap 1:

Ga op zoek naar een foto die je wil gebruiken om je eigen Keith Haring tekening op te baseren. Het handigste is om een foto te gebruiken waarop overdreven wordt geposeerd of een actie aan de gang is. Op deze manier heb je een goeie basis om de stijl van Haring op te gebruiken. 

Heb je inspiratie nodig? Dan kan je altijd hier terecht, deze foto's zijn vrij te gebruiken om jouw eigen Haring mee te maken. 

TIP: Het kan ook leuk zijn om een eigen fotosessie met jezelf of je huisgenoot/partner te organiseren, poseer even lekker gek of overdreven en gebruik een foto die je zelf genomen hebt.

Stap 2:

Heb je een foto uitgezocht waarmee je wil werken? Super!

Nu kan je ervoor kiezen om je foto af te printen en hem eventueel met een stukje kleefband aan je raam te kleven, dan kan je zo de lijnen van de foto traceren. Heb je geen printer? Geen probleem! Hou dan voorzichtig je papier tegen het scherm van je computer en teken zo heel lichtjes de lijnen na. 

Denk eraan dat je de lijnen volgt zoals de stijl van Keith Haring, dat betekent dat je de vormen van het hoofd, de romp en de ledematen gewoon omtrekt. Zaken als kledij, haarstijl of andere details neem je niet over op de tekening.

Opvallend aan het werk van Haring zijn de iets bredere ledematen die hij zijn figuurtjes geeft!
Bij het overtekenen van de lijnen van je figuur, heb je dus twee opties. 

1. Je neemt de lijnen van je figuur over zoals ze op de foto staan, breder maken dat doe je in de volgende stap. 
   
   
2. Je neemt de lijnen van je figuur breder over dan ze zijn, dan hoef je dit in de volgende stap niet meer te doen.

Stap 3:

Als het eerste lijnwerk van je figuur op papier staat, is het nu tijd voor de volgende stap!

Je gaat verder met het lijnwerk, maar deze keer druk je iets harder op je potlood, het is echt de bedoeling dat deze lijnen de basis zullen vormen van je uiteindelijke kunstwerk. 

Let erop dat de lijnen vloeiend lopen, zoals dit in het werk van Haring ook het geval is. Het kan helpen om zo'n groot mogelijk deel van de figuur in één beweging te tekenen. Wat ook handig kan zijn, is je papier meedraaien zodat de lijnen makkelijker te volgen zijn.

TIP: Vermijd rechte lange lijnen, de lijnen in het werk van Haring zijn vaak eerder aan de bolle kant.

Heb je in de vorige stap je figuur al meteen een beetje breder getekend? Dan kan je meteen over de lijnen gaan die je hebt gemaakt bij stap twee. 

Heb je er voor gekozen om toch nog dichtbij de lijnen van de figuur op de foto te blijven? Dan begin je nu eerst met bredere lijnen te tekenen, zorg ervoor dat je nog niet te hard drukt. Als je tevreden bent met de bredere versie van je figuurtje, kan je opnieuw met potlood over de lijnen heen gaan maar nu met iets meer druk.

Stap 4:

We zijn bijna klaar met het lijnwerk, het is nu tijd om je lijnen extra duidelijk te maken door er met een zwarte stift overheen te gaan. Je kan zelf kiezen met wat voor stift je werkt: een dunne punt of een iets dikkere, jij moet er tevreden mee zijn, want het is namelijk jouw kunstwerk!

Probeer de lijnen in een vloeiende beweging te trekken, zodat het er niet uitziet alsof het een beetje hapert.

Overteken elke lijn van je figuur en laat het eventjes drogen, als je zeker bent dat de stift niet meer gaat uitlopen of vlekken kan je met een gum de nog zichtbare strepen potlood weghalen!

Wil je dat je figuur eruitziet alsof het straalt? Neem dan een voorbeeld aan Stralende Baby en teken korte streepjes langs je figuur, dan krijgt je figuur vanzelf meer stralen!

Als laatste teken je een vierkant kader rond je figuur, dat doet het er meteen ook meer uitzien als een Haring!

TIP: Ben je niet zo zeker van je vaardigheid in het vloeiend trekken van lijnen? Oefen het dan eerst een paar keer op een apart papier met de stift die je wil gaan gebruiken. Als je tevreden bent, kan je nu de lijnen van je tekening permanent maken. Probeer golfjes te tekenen met je stift, dit lijkt een beetje op de beweging die je moet maken om je Keith Haring figuur om te trekken!

Stap 5:

Je bent bijna klaar met je eigen versie van een Keith Haring kunstwerk! Het enige dat je nu nog moet doen is je werk van een kleurtje voorzien! Natuurlijk kan je er ook voor kiezen om je werk gewoon zwart wit te laten, dan ben je nu al klaar, gefeliciteerd!

Wil je toch nog een beetje kleur toevoegen aan je werk? Kies dan twee kleurpotloden uit waarmee je aan de slag wilt. Je kan ervoor kiezen om twee kleuren te nemen die bij elkaar passen, maar dit hoeft niet. 

De ene kleur ga je gebruiken om je figuur in te kleuren, met de andere ga je de achtergrond van je werk inkleuren. 

Stap 6:

Fantastisch, je werk in de stijl van Keith Haring is nu helemaal klaar! Het enige dat je nu nog hoeft te doen is er je handtekening onder plaatsen en ergens omhoog hangen waar iedereen het goed kan zijn. 

Heb je zin om je werk met meer mensen te delen? Bezoek dan op Instagram de pagina van Kwier.Kunst.Platform, stuur je werk in een berichtje en dan wordt dit op de pagina geplaatst. Of je kan er ook voor kiezen om je werk zelf op Instagram te delen en de Instagram-pagina van Kwier.Kunst.Platform erin te taggen!

Veel plezier met je eigen versie van 'n Keith Haring!

Bronnen

The Keith Haring Foundation. (z.d.). Bio | Keith Haring. Van https://www.haring.com/!/about-haring/bio

Bozar. (z.d.). 5 DINGEN DIE JE MOET WETEN OVER KEITH HARING. https://www.bozar.be/nl/magazine/162327-5-dingen-die-je-moet-weten-over-keith-haring

NOS. (2018, 22 juni). Na bijna dertig jaar is muurschildering Keith Haring weer te zien in Amsterdam. https://nos.nl/artikel/2237890-na-bijna-dertig-jaar-is-muurschildering-keith-haring-weer-te-zien-in-amsterdam.html

Brown, K. (2018, 23 maart). Keith Haring's Art Has a Secret Language-Here's How to Decode His Most Powerful Symbols. artnet News. https://news.artnet.com/exhibitions/keith-haring-albertina-museum-vienna-1247417#:%7E:text=Haring%20was%20grew%20up%20in,church%20could%20suppress%20its%20population.